Evde iğneler nasıl atılır
Kullanılmış iğneler, şırıngalar, lanset, oto-enjektörler ve kalemler ile infüzyon setlerinin hepsi “sharps” (delici-kesici atık) sayılır. Bir çöp torbasında başıboş olduklarında, atığınızı taşıyan kişileri yaralayabilirler. Bu rehber, ABD Food and Drug Administration'ın (FDA) evde, işte ve seyahat ederken delici-kesici atıkların atılması hakkında söylediklerini özetler. Ayrıca uygun bir kabınız olmadığında ne yapılacağını ve yaşadığınız yerdeki programları nasıl bulacağınızı da kapsar.
Yalnızca atmayı, ABD'de, kapsar ve herhangi bir nedenle kullanılmış iğneler için geçerlidir. Yerel kurallar farklıdır; bu yüzden bunu bir başlangıç noktası olarak görün ve 25 Ekim 2026 tarihinde okuduğumuz, aşağıda bağlantısı verilen kaynakları kontrol edin. ABD dışında kendi ülkenizin sağlık ya da çevre otoritesine bakın.
Kısa özet
- Kullanılmış delici-kesici atıkları doğrudan bir sharps atık kabına koyun. Onları başıboş taşımayın.
- Başıboş iğneleri asla evsel ya da kamusal çöpe, geri dönüşüme koymayın ve tuvalete atmayın.
- Kap yaklaşık dörtte üç dolduğunda, onu elden çıkarmak için topluluğunuzun yönergelerini izleyin.
- Programlar şehre, ilçeye ve eyalete göre farklıdır. Yerel çöp hizmetiniz ya da sağlık departmanınız nelerin mevcut olduğunu söyleyebilir.
Kullanılmış enjeksiyon kalemleri, GLP-1 kalemleri dahil
Kullanılmış bir enjeksiyon kalemi, bir iğne ya da şırınga gibi bir delici-kesici atık sayılır. Buna Ozempic, Wegovy, Mounjaro ve Zepbound gibi GLP-1 ilaçlarının geldiği kalemler ve diğer her ilaç kalemi dahildir. Kullanılmış bir kalemi ya da kullanılmış iğnesini aşağıda anlatıldığı gibi bir sharps kabına koyun, asla başıboş olarak çöpe değil. Kalemle birlikte gelen Kullanım Talimatları'na (Instructions for Use) da göz atmaya değer.
FDA onaylı (cleared) bir sharps kabı kullanın
FDA, kullanılmış iğnelerin ve diğer delici-kesici atıkların hemen FDA tarafından izin verilmiş (cleared) bir sharps atık kabına konmasını önerir. Genellikle eczanelerde, tıbbi malzeme şirketlerinde ve sağlık hizmeti sağlayıcılarında ve çevrimiçi bulunurlar. Sert plastikten yapılırlar, kabın ne zaman dolu sayıldığını gösteren bir çizgi vardır ve küçük seyahat kaplarını da içeren boyutlarda gelirler. FDA, sayfasında izin verilmiş ürünlerin bir listesini tutar, ancak listedeki her ürün hâlâ satışta değildir. (FDA, Sharps Disposal Containers)
FDA'nın yapılması ve yapılmaması gerekenler listesi, sormaya değer iki pratik soru ekler. Sigortacınızın sharps kaplarını karşılayıp karşılamadığını sorun ve ilacınızın üreticisine hastalara ücretsiz bir tane sağlayıp sağlamadığını sorun. (FDA, DOs and DON'Ts)
Kabı çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerde tutun. Bir sharps kabını yeniden kullanmayın. Aşırı doldurmayın: FDA, aşırı dolmuş bir kabın kazara iğne batması riskini artırdığını söyler. (FDA, Best Way to Get Rid of Used Needles)
Bir sharps kabınız yoksa
FDA, FDA onaylı (cleared) bir kap bulunmadığında bazı kuruluşların ve topluluk yönergelerinin çamaşır deterjanı kabı gibi ağır hizmet tipi bir plastik ev kabını önerdiğini söyler. FDA'nın, bir ev kabı dahil herhangi bir sharps kabında bulunması gerekenler listesi:
- ağır hizmet tipi plastik;
- hiçbir şeyin çıkamayacağı, sıkı oturan, delinmeye dayanıklı bir kapak;
- kullandığınız sırada dik ve dengeli;
- sızdırmaz;
- içinde tehlikeli atık olduğunu uyaracak şekilde etiketli.
(FDA, Sharps Disposal Containers)
Bir ev kabının kabul edilip edilmediğine topluluğunuzun kuralları karar verir; bu yüzden ona güvenmeden önce kontrol edin (aşağıdaki “Yaşadığınız yerdeki kuralları bulun” bölümüne bakın).
Hemen herhangi bir kaba ulaşamıyorsanız, FDA'nın bu arada ne yapılacağı hakkında ayrı bir sayfası vardır. Başıboş iğnelerin asla çöp kutularına ya da geri dönüşüm kutularına konmayacağını ve asla tuvalete atılmayacağını da tekrarlar. Anlattığı herhangi bir şeye güvenmeden önce tamamını okuyun: What to Do if You Can't Find a Sharps Disposal Container.
Asla yapılmaması gerekenler
FDA'nın rehberliğinden:
- Başıboş iğneleri ya da diğer delici-kesici atıkları çöpe atmayın ve geri dönüşüme koymayın. Delici-kesici atıklar geri dönüştürülemez ve başıboş olanlar çöp ve kanalizasyon çalışanlarını, temizlik görevlilerini, hizmetlileri, ev halkını ve çocukları risk altına sokar.
- Onları sifonla atmayın.
- Başka bir kişi tarafından kullanılmış iğneleri çıkarmaya, bükmeye, kırmaya ya da kapağını takmaya çalışmayın.
- Bunun için yapılmış bir iğne kesici kullanmıyorsanız, bir iğneyi şırıngadan çıkarmaya çalışmayın.
(FDA, Safely Using Sharps, FDA, DOs and DON'Ts)
Başka birinin kullanılmış iğnesi size batarsa, FDA bölgeyi hemen su ve sabunla ya da bir antiseptikle yıkamanızı ve hekiminizi ya da yerel hastaneyi arayarak derhal tıbbi yardım almanızı söyler.
Kap dolduğunda
FDA, kap yaklaşık dörtte üç dolduğunda topluluk yönergelerinizi izlemenizi söyler. Önce onu kapatın ve uygun şekilde etiketleyin. Yaşadığınız yere bağlı olarak FDA şu seçenekleri listeler:
- Bırakma kutusu ya da denetimli toplama noktaları. Bunlar doktor muayenehanelerini, hastaneleri, eczaneleri, sağlık departmanlarını, tıbbi atık tesislerini ve polis ya da itfaiye istasyonlarını içerebilir. Bazıları ücretsizdir, bazıları küçük bir ücret alır.
- Evsel tehlikeli atık toplama noktaları. Bunlar, boya ve motor yağı gibi şeyleri de kabul eden yerlerdir.
- Posta ile geri gönderme programları. Belirli FDA onaylı (cleared) kapları, genellikle bir ücret karşılığında, bir toplama noktasına postalarsınız. Kap üreticisinin talimatlarını izleyin, çünkü özel etiketleme kuralları olabilir.
- Konut özel atık toplama hizmeti. Bazı topluluklar kapları evinizden toplamak için eğitimli görevliler gönderir. Bunlar genellikle ücretlidir ve bazıları için bir toplama talebinde bulunmanız gerekir.
Yaşadığınız yerdeki kuralları bulun
FDA, delici-kesici atık yönergelerinin ve programlarının yaşadığınız yere göre değiştiğini söyler. Tavsiyesi, yerel çöp toplama hizmetinize ya da sağlık departmanınıza (şehir veya ilçe yönetimi sayfalarınızda listelenir) danışmanız ve sağlık hizmeti sağlayıcınıza, veterinerinize, yerel hastanenize ya da eczacınıza bir kabı nereden alacağınızı ve yakındaki programları bilip bilmediklerini sormanızdır.
EPA, tıbbi atığın öncelikle eyalet çevre ve sağlık departmanları tarafından düzenlendiğini ve eyaletinizin çevre programıyla başlamanız gerektiğini söyler. (EPA, Medical Waste)
Hem FDA hem de EPA ayrıca NeedyMeds'in bir projesi olan Safe Needle Disposal'a yönlendirir. Web sitesi, eyalete göre atma rehberliğini ve topluluk bırakma noktalarını, posta kodu ile aramayla gösterir. FDA telefon hattını, 1-800-643-1643, verir ve bunun eyaletinizin şu konulardaki kurallarını söyleyebileceğini belirtir:
- hangi sharps kaplarının kullanılabileceği;
- bölgenizdeki atma programları;
- kabınızın nasıl etiketleneceği;
- kapağın nasıl sabitleneceği;
- sharps kaplarının ortak çöpe konup konamayacağı.
Kullanılmış delici-kesici atıklarla seyahat
FDA'nın tavsiyesi, küçük, seyahat boyutunda bir sharps kabı taşımanızdır; çünkü evden uzaktayken diğer seçenekler mevcut olmayabilir. Başıboş delici-kesici atıklar bir otelin ya da başka bir kamusal çöp kutusuna da girmez: FDA, güvenli atmanın oteller, parklar ve restoranlar gibi yerlerde de önemli olduğunu söyler.
Bir uçakta TSA, kullanılmış şırıngalara, bir sharps atık kabında ya da benzeri sert yüzeyli bir kapta olduklarında el bagajında ve kontrollü bagajda izin verir. TSA'nın diğer kuralları için enjekte edilen ilaçla uçmak rehberine bakın ve FDA'nın da önerdiği gibi, uçmadan önce güncel kurallar için TSA'nın sitesini kontrol edin.
Peptimes ve kayıtlarınız
Peptimes'ın atmayla bir ilgisi yoktur. Zaten kullandığınız bileşenler için özel bir iPhone takip uygulamasıdır: dozları kaydedersiniz, geçmişinizi ve takviminizi gözden geçirirsiniz, planlanan dozlarınız için hatırlatıcılar ayarlarsınız ve kayıtlarınızı CSV veya JSON olarak dışa aktarırsınız. Sağlık kayıtlarınız iPhone'unuzda saklanır. Kap programları ve yerel kurallar için bakılacak yer sağlık departmanınız ve yukarıdaki kaynaklardır.
Kaynaklar
- Food and Drug Administration, “Safely Using Sharps (Needles and Syringes) at Home, at Work and on Travel”, 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi (içerik 19 Kasım 2021 itibarıyla güncel): neyin delici-kesici atık sayıldığı, asla başıboş olarak çöpe ya da geri dönüşüme, asla sifona, kimlerin risk altında olduğu, bir batmadan sonra ne yapılacağı, oteller gibi kamusal yerler.
- FDA, “Sharps Disposal Containers”, 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi (içerik 28 Nisan 2021 itibarıyla güncel): FDA onaylı (cleared) kaplar, nereden alınacağı, seyahat boyutları, alternatif olarak ev kabı ve özellikleri, dörtte üç dolu.
- FDA, “Best Way to Get Rid of Used Needles and Other Sharps”, 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi (içerik 10 Ağustos 2023 itibarıyla güncel): iki adım, aşırı doldurmayın, kapları yeniden kullanmayın, çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerde tutun, seyahat kabı, topluluk programları, Safe Needle Disposal telefon hattı.
- FDA, “DOs and DON'Ts of Proper Sharps Disposal”, 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi (içerik 28 Nisan 2021 itibarıyla güncel): sigortacı ve üretici soruları, yerelde kime sorulacağı, nelerin yapılmaması gerektiği.
- FDA, “What to Do if You Can't Find a Sharps Disposal Container”, 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi (içerik 28 Nisan 2021 itibarıyla güncel): yalnızca bağlantı verilir; bir kap bulunana kadar kullanılacak adımlar için.
- Environmental Protection Agency, “Medical Waste”, 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi (sayfa son güncelleme 20 Nisan 2026): tıbbi atık esas olarak eyaletler tarafından düzenlenir; eyaletinizin çevre programıyla iletişime geçin; Safe Needle Disposal'a yönlendirir.
- Safe Needle Disposal (NeedyMeds'in bir projesi), 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi: eyalet eyalet rehberlik, bırakma noktaları, posta kodu araması.
- Transportation Security Administration, “Used Syringes”, 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi (sayfa son güncelleme 16 Kasım 2017): kullanılmış şırıngalar, bir sharps atık kabında ya da benzeri sert yüzeyli bir kapta el bagajında ve kontrollü bagajda izinlidir.